Svečano otvaranje izložbi „Svesno napuštanje realnosti: Ilija Bosilj i Sava Sekulić“ i „Lazar Vujaklija: Protest prema sebi“. Četvrtak, 9. jul u 20.00 časova

U Muzeju savremene umjetnosti Republike Srpske u četvrtak, 9. jula u 20.00 časova, biće otvorene izložbe „Svesno napuštanje realnosti: Ilija Bosilj i Sava Sekulić“ i „Lazar Vujaklija: Protest prema sebi“ koje ova kulturna institucija realizuje u saradnji sa Muzejom naivne i marginalne umetnosti.

Kroz dijalog vizionarskih, autentičnih i snažno individualizovanih opusa umjetnika Ilije Bosilja, Save Sekulića i Lazara Vujaklije, publici će biti predstavljeni izložbeni projekti koji otvaraju pitanja imaginacije, unutrašnjih svjetova, marginalizovanih pozicija i novih tumačenja umjetnosti XX vijeka.

Iako različite po konceptu, strukturi i umjetničkim pozicijama koje predstavljaju, objeizložbe povezuje namjera da se značajni opusi sagledaju iz perspektive savremene istorije umjetnosti i ponovo uvedu u aktivan prostor stručnog i javnog čitanja.

Izložba „Svesno napuštanje realnosti: Ilija Bosilj i Sava Sekulić“ zasniva se na dijalogu dva izuzetna umjetnička opusa koja zauzimaju značajno mjesto u savremenim tumačenjima umjetnosti prošlog vijeka.

Radovi Ilije Bosilja (1895–1972) i Save Sekulića (1902–1989), prisutni u brojnim muzejskim i privatnim kolekcijama širom svijeta, svjedoče o samosvojnim poetikama koje prevazilaze uobičajene klasifikacije i otvaraju prostor za nova čitanja u kontekstu moderne, postmoderne, vizionarske i marginalne umjetnosti.

Polazeći od savremenih interpretativnih pristupa, izložba uspostavlja prostor susreta dva umjetnička svijeta u kojima se lična mitologija, kolektivno iskustvo, vizionarska imaginacija i duboko individualizovan vizuelni jezik prožimaju u jedinstvene slikarske sisteme. Naslov izložbe upućuje na čin svjesnog distanciranja od racionalno ustrojene stvarnosti i ulazak u prostor unutrašnjih vizija, simbola i arhetipskih predstava.

Projekat je nastao kao nastavak programske orijentacije Muzeja naivne i marginalne umetnosti ka savremenom čitanju umjetnosti Ilije Bosilja i Save Sekulića. Nakon predstavljanja u Kulturnom centru Srbije u Parizu, muzeju „Kaza del art brut“ u Italiji i Galeriji Matice srpske, gostovanje u Muzeju savremene umjetnosti Republike Srpske predstavlja nastavak međunarodne i institucionalne putanje ovog projekta.

Na izložbi je predstavljeno sedamdeset radova iz muzejskih i privatnih kolekcija, uključujući zbirku Muzeja naivne i marginalne umetnosti, zbirku Salona „Oto Bihalji- Merin“ i Muzeja „Ilijanum“ u Šidu. Izložbu prate i dva dokumentarna filma.

Izložba „Lazar Vujaklija: Protest prema sebi“ predstavlja sveobuhvatni retrospektivni prikaz opusa ovog značajnog umjetnika. Realizovana povodom 40 godina od njegove posljednje samostalne izložbe i 30 godina od smrti, izložba i prateća monografija otvaraju prostor za nova čitanja Vujaklijinog jedinstvenog stvaralačkog jezika u svjetlu savremene istorije umjetnosti.

Postavka predstavlja umjetnikov opus kroz različite medije u kojima je stvarao – slikarstvo, grafiku, crtež, tapiseriju, mural, plakat, ilustraciju knjiga, skulpturu i dizajn tepiha. Naslov izložbe je inspirisan citatom iz njegove samizdat monografije:

„Ove bezimene slike primite kako vam drago, kao moj protest prema sebi ali i kao moju čežnju za lepotom smisla života.”

Lazar Vujaklija, član Decembarske grupe, autor prvog beogradskog murala i učesnik Bijenala u Veneciji, ostao je zabilježen kao stvaralac koji izmiče jednostavnim klasifikacijama i terminološkim odrednicama. Njegov autentični likovni jezik, svojevrsna slikarska azbuka i kontinuirano medijsko istraživanje čine ga jednom od važnih, ali nedovoljno istraženih figura jugoslovenske i srpske umjetnosti druge polovine XX vijeka.

Umjesto linearnog hronološkog prikaza, izložba je organizovana kroz šest tematskih cjelina koje na taj način reartikuliše Vujaklijin misaoni i stvaralački prostor, predstavljajući slikarstvo kao proces otpora, samopropitivanja i traganja za smislom.

Izložba je realizovana u saradnji sa deset muzeja i institucija kulture, a prati je bogato ilustrovana monografija sa kritičkim tekstovima dr Ivane Bašičević Antić, dr Branislava Dimitrijevića i Danice Đorđević Janković. Uz monografiju izložba donosi i audio-vizuelni materijal kojim se predstavljaju umjetnikovi manje poznati i teže dostupni radovi u javnim prostorima i enterijerima.

Izložbe će biti otvorene do 3. septembra 2026. godine.

Kustoskinja izložbe „Svesno napuštanje realnosti: Ilija Bosilj i Sava Sekulić“ je dr Ivana Bašičević Antić. Kustosi izložbe „Lazar Vujaklija: Protest prema sebi“ su Danica Đorđević Janković i Vladimir Kokoruš, kustosi Muzeja naivne i marginalne umetnosti.

Kustoskinja zadužena za koordinaciju: Lana Pavlović, viša kustoskinja MSURS

Tekst je u potpunosti preuzet sa portala Muzej savremene umjetnosti Republike Srpske